PERKUSJA


 

 


 
 Instrumenty perkusyjne należą niewątpliwie do najstarszych stworzonych przez człowieka "narzędzi dźwiękowych". Stanowią grupę instrumentów, z których dźwięk wydobywany jest poprzez ich uderzanie lub pocieranie dłońmi, pałkami, miotełkami, prętem itp. lub przy użyciu specjalnego mechanizmu klawiszowego. Ze względu na rodzaj wydobywanego dźwięku, instrumenty perkusyjne dzielimy na membranowe, w których źródłem dźwięku jest drgająca membrana (np. skóra napięta na rezonatorze) oraz instrumenty, w których źródłem dźwięku jest drgające sprężyste ciało w formie płytki, sztabki, klocka, pręta, rury, blaszki, naczynia wykonanego z metalu, kamienia lub szkła itp. Przeważnie wydobywane z nich dźwięki posiadają jedną wysokość, dlatego są używane głównie do podkreślania rytmu. Z niektórych instrumentów możliwe jest wydobywanie dźwięków o różnej wysokości - te służą do wykonywania melodii. 
 

Ksylofon


  
Instrument zbudowany z szeregu chromatycznie nastrojonych płytek z twardego drewna, ułożonych zwykle w 2-4 równoległe rzędy. Dźwięki wydobywa się poprzez uderzanie w płytki specjalnymi pałeczkami; wysokość wydobywanego dźwięku zależy od wielkości płytki; skala instrumentu - od ilości płytek. Instrument pochodzenia azjatyckiego. W XIX wieku wszedł na stałe w skład orkiestry symfonicznej. Jest wykorzystywany również jako instrument solowy.
 

 
 
Wibrafon


   Instrument zbudowany w początkach XX wieku na wzór azjatyckiego ksylofonu, w którym drewniane płytki zastąpiono metalowymi ułożonymi w 2 równoległych rzędach przypominających układem klawiaturę fortepianu. Dodano również metalowy stojak z mechanizmem tłumikowym, umożliwiającym regulację długości brzmienia wydobywanych dźwięków. Pod każdą z płytek umieszczono metalową rurę pełniącą rolę rezonatora. W każdej z rur umieszczono wirujący krążek powodujący powstawanie charakterystycznej dla wibrafonu modulacji dźwięku. Do gry stosuje się 1-4 pałeczki z główkami filcowymi lub gumowymi. Wibrafon posiada skalę chromatyczną od 2,5 do 4 oktaw. Początkowo instrument znalazł zastosowanie głównie w muzyce rozrywkowej i jazzowej, jednak z czasem znalazł swoje miejsce również w muzyce orkiestrowej i kameralnej.
 

 
 
Marimba (marimbafon)


   Jest udoskonaloną odmianą afrykańskiego i południowo-amerykańskiego ksylofonu, w którym dwa rzędy drewnianych płytek umocowano na napiętych sznurach. Pod każdą z płytek umieszczono otwartą rurę o odpowiednio dobranej długości i średnicy, pełniącą rolę rezonatora. Instrument posiada skalę chromatyczną obejmującą 4-5 oktaw. Do gry służą pałeczki z główką drewnianą lub gumową. Obecnie marimba odgrywa ważną rolę w muzyce orkiestrowej i kameralnej, dzięki nośnemu i wyrazistemu dźwiękowi oraz dużym możliwościom techniczno-wykonawczym.

 
 
Kotły


   W Europie kotły pojawiły się już w średniowieczu za sprawą wypraw krzyżowych. Od XVII wieku powszechnie używane w różnego rodzaju orkiestrach i zespołach muzycznych. To duży instrument perkusyjny z grupy membranowych. Posiada półkolisty rezonator wykonany zwykle z blachy miedzianej, na którym rozpięta jest membrana ze skóry (obecnie również z tworzywa sztucznego). Dźwięk wydobywany jest poprzez uderzanie w membranę pałkami najczęściej o główce filcowej lub gumowej. Kotły wydają dźwięk o określonej wysokości. Barwa dźwięku zależy od rodzaju użytych pałek, gatunku błony i kształtu rezonatora, zaś wysokość dźwięku - od napięcia membrany.  W konstrukcji kotłów stosuje się system śrub i dźwigni umożliwiających szybkie i precyzyjne strojenie instrumentu. Obecnie instrument wykorzystywany jest głównie w orkiestrze symfonicznej oraz w różnego rodzaju zespołach perkusyjnych.
 





 


© Copyright by Zespół Szkół Muzycznych w Gdańsku-Wrzeszczu, ul Dmowskiego 16b
tel. (0-48) 058 341 92 13       tel/fax (0-48) 058 346 04 20